جمع بين الصلاتين جمع بين الصلاتين [ جمع بين الفريضتين ] : فاصله نينداختن بين نماز ظهر و عصر يا مغرب و عشا . عنوان ياد شده در كلمات فقها دو اطلاق دارد : يكى خواندن نماز ظهر و عصر ، يا مغرب و عشا در وقت مشترك ؛ با تأخير نماز اوّل تا پايان وقت فضيلتش و خواندن آن با نماز بعدى در اوّل وقت فضيلتش ، يا با تعجيل نماز دوم و خواندن آن با نماز اوّل در آغاز وقت فضيلت آن . و ديگرى ، خواندن نماز ظهر و عصر يا مغرب و عشا در پى هم بدون فاصله انداختن بين آن دو به نافله . بنابر اطلاق نخست ، جمع بين دو نماز با تأخير يا تقديم يكى از دو نماز و خواندن آن دو ، در وقت فضيلت ديگرى ، محقق مىشود ، هرچند در وسط ، نافله بخواند ؛ بر خلاف اطلاق دوم ، كه با خواندن نافله در وسط دو نماز ، جمع تحقق نمىيابد . از اين عنوان در بابهاى طهارت ، صلات و حج سخن گفته‌اند . جمع كردن بين دو نماز در سفر و حضر ، با عذر و بدون عذر جايز ، ليكن تفريق مستحب است . البته در اينكه تفريق با خواندن نماز اوّل در وقت فضيلتش و تأخير نماز دوم تا پايان وقت فضيلت نماز اوّل ، مستحب است ، هرچند نافله نخواند ، يا تنها تفريق ، در صورت خواندن نافله بين دو نماز استحباب دارد و تفريق بدون خواندن نافله استحباب ندارد ، اختلاف است . قول نخست منسوب به مشهور است . « 1 » فاصله انداختن بين دو نماز در حدّ ذكر تسبيح حضرت فاطمه عليها السّلام و ديگر تعقيبات ، منافى با جمع نيست ؛ چون به اين مقدار ، تفريق صدق نمىكند . « 2 » موارد رجحان جمع : مستحاضه به استحاضهء كثيره ( - - ) استحاضه ) مىتواند بين نماز ظهر و عصر و نيز مغرب و عشا جمع كند و دو نماز را با يك غسل بخواند ؛ ليكن در اينكه اين عمل بر وى

--> ( 1 ) الحدائق الناضرة 6 / 150 - 154 ؛ غنائم الايّام 2 / 151 ؛ جواهر الكلام 7 / 307 - 312 ؛ مستمسك العروة 5 / 96 - 98 . ( 2 ) مهذّب الاحكام 6 / 43 - 44 .